Najwyższa technologia w służbie kolei podziemnej

Tunel Ceneri łączy północną i południową część kantonu Ticino i umożliwia dostęp od południa do tunelu bazowego Świętego Gotarda. Jego budowa, której koszt wyniósł prawie 3,6 mld franków szwajcarskich, ma ogromne znaczenie nie tylko dla międzynarodowego ruchu kolejowego. Pozwoli na przykład skrócić czas podróży między Locarno a Lugano z 55 do 22 minut. Maksymalna przepustowość otwartego we wrześniu 2020 r. tunelu bazowego Ceneri to cztery pociągi towarowe i sześć pasażerskich w jednym kierunku na godzinę.

Przy tak dużej częstotliwości bezpieczeństwo eksploatacji ma najwyższy priorytet – nie tylko ze względu na ochronę ludzi i materiałów. Absolutnie niezawodne działanie zastosowanych systemów i komponentów ma również kluczowe znaczenie dla punktualności pociągów.

Zapewnienie takiej niezawodności eksploatacyjnej wymaga ogromnego wysiłku. „Do sterowania i monitorowania systemów 50 Hz potrzeba 30 000 punktów danych sprzętowych i komunikacyjnych” – mówi Harald Störk, dyrektor zarządzający Leicom AG. Integrator systemów, firma Leicom Winterthur, zapewniła między innymi integrację wszystkich systemów i transformatorów średniego napięcia, systemów bezprzerwowych, a także sygnalizacji dróg ewakuacyjnych i oświetlenia torowiska. Tak dużej liczby punktów danych nie jest w stanie obsłużyć tylko jeden system sterowania. W tunelu bazowym Ceneri o długości 15,4 kilometrów potrzeba do tego 104 sterowników X20. Dwa sterowniki B&R są zainstalowane w każdym przejściu poprzecznym łączącym dwie nitki tunelu odległe od siebie o 350 metrów. Jeden sterownik X20 kontroluje i monitoruje ruch kolejowy w każdym kierunku.

Jak śledzić tak wiele punktów danych? „Aby móc sensownie obsłużyć taki projekt, potrzebne jest narzędzie inżynierskie, które niezawodnie zarządza nie pięcioma, ale 104 sterownikami” – wyjaśnia Harald Störk. Dla niego, jako integratora B&R, oczywistym wyborem było więc wykonanie tego zadania za pomocą systemu APROL tej firmy. Używał on już tego narzędzia inżynierskiego w innych projektach SBB, na przykład do integracji i zarządzania dużymi dworcami kolejowymi w Zurychu w systemie sterowania wyższego poziomu.

Mimo tej znanej technologii, projekt stanowił pewne wyzwanie. „Musieliśmy odwzorować sterowniki X20 w nadrzędnym, redundantnym systemie sterowania innego producenta” – wyjaśnia Störk, opisując jedno z wymagań. W tym przypadku pomocny okazał się interfejs OPC UA, w który B&R standardowo wyposaża wszystkie sterowniki. Kolejnym problemem okazała się duża liczba standardowych i zastrzeżonych protokołów, których trzeba było użyć do połączenia systemów innych firm ze sterownikami X20. Ale i tę przeszkodę udało się pokonać dzięki wsparciu firmy B&R. Jaką rolę odgrywa B&R w zapewnieniu niezawodności eksploatacyjnej tunelu bazowego Ceneri? „Ogromną. Wysoki poziom niezawodności, stabilności i jakości sprzętu przemawia na korzyść sterowników X20” – zapewnia Harald Störk, dodając: „System działa-”. Od ukończenia projektu w sierpniu 2020 roku nie mieliśmy praktycznie żadnych zgłoszeń serwisowych. Zważywszy na liczbę punktów danych, jest to sytuacja wyjątkowa.”